1. Definicje i progi prawne
O tym, jaką ścieżkę administracyjną przechodzi biogazownia, decyduje kilka progów wyznaczonych przez różne ustawy. Najważniejsze jest rozróżnienie statusu „mikroinstalacji”.
| Pojęcie | Próg | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Mikroinstalacja | Moc elektryczna ≤ 50 kW | art. 2 pkt 19 ustawy OZE |
| Mikroinstalacja biogazu rolniczego | Roczna wydajność biogazu ≤ 200 tys. m³ | art. 19 ust. 1 ustawy OZE |
| Mała instalacja | Moc elektryczna > 50 kW i ≤ 1 MW | art. 2 pkt 18 ustawy OZE |
| Próg środowiskowy | Moc elektryczna 0,5 MW | rozp. RM z 10.09.2019; art. 71 ust. 2 ustawy ooś |
| Limit specustawy | Do 3,5 MW el. / 14 mln m³ biogazu rocznie | art. 4 ust. 1 pkt 2 specustawy |
Uwaga: status „mikro” wymaga spełnienia obu warunków jednocześnie — moc ≤ 50 kW oraz wydajność ≤ 200 tys. m³ biogazu rocznie.
2. Pozwolenie czy zgłoszenie — tabela procedur
Granicą dla procedury budowlanej jest status mikroinstalacji biogazu rolniczego. Poniżej przedstawiamy zestawienie procedur i wymogów dla różnych progów mocy.
| Procedura | Mikrobiogazownia (≤50 kW i ≤200 tys. m³/rok) | Większa biogazownia (>50 kW) |
|---|---|---|
| Budowa | Zgłoszenie (21 dni na sprzeciw organu) | Pozwolenie na budowę |
| Decyzja środowiskowa | Nie jest wymagana (próg wynosi 0,5 MW) | Wymagana dopiero powyżej 0,5 MW |
| Wpis do rejestru KOWR | Nie wymaga | Wymagany |
| Działalność gospodarcza | Nie wymaga rejestracji (działalność wytwórcza w rolnictwie) | Działalność regulowana |
* Decyzja o warunkach zabudowy jest wymagana tylko, gdy dla danego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP).
3. Procedura uproszczona a specustawa biogazowa
To dwie różne kwestie, które działają niezależnie i mogą się na siebie nakładać. „Uproszczona procedura” wynika z samej wielkości mikroinstalacji, natomiast „specustawa biogazowa” to dodatkowy, opcjonalny zestaw ułatwień dla rolników obejmujący instalacje do 3,5 MW.
| Cecha | Status „mikro” (procedura uproszczona) | Specustawa biogazowa |
|---|---|---|
| Co daje | Zgłoszenie zamiast pozwolenia, brak decyzji środowiskowej, brak KOWR. | Skrócone terminy, brak wyłączania gruntów z produkcji, uproszczona lokalizacja, uproszczone wykorzystanie pofermentu. |
| Dla kogo | Każda mikroinstalacja (≤50 kW / ≤200 tys. m³). | Tylko „podmiot uprawniony” (rolnik, uczeń, itp.) + instalacja do 3,5 MW spełniająca art. 4 ust. 1. |
| Czy automatyczne | TAK — wynika z samej wielkości instalacji. | NIE — na wniosek i oświadczenie inwestora. |
| Podstawa prawna | Prawo budowlane + ustawa OZE. | Ustawa z 13.07.2023 o ułatwieniach w realizacji inwestycji w biogazownie rolnicze. |
W praktyce: mikrobiogazownia rolnika może być jednocześnie „mikro” (uproszczona budowa) i objęta specustawą (pozostałe ułatwienia). Specustawa nie jest „dla mikro” — obejmuje też duże biogazownie do 3,5 MW.
4. Uproszczone wykorzystanie pofermentu
Poferment (masa pofermentacyjna) to wartościowy nawóz organiczny powstający w procesie fermentacji. Prawo dopuszcza jego klasyfikację jako odpad, nawóz/produkt pofermentacyjny lub produkt nawozowy UE.
❌ Poferment jako „odpad”
- Wymagania: Zezwolenie na przetwarzanie odpadów (R10), pozwolenie na obrót nawozem lub ocena zgodności UE.
- Komu zgłaszać: Urzędy i organy odpadowe / nawozowe.
- Forma prawna: Pełne, czasochłonne postępowanie administracyjne.
- Zezwolenie i rejestracja: W pełni wymagane.
💚 Poferment jako „produkt pofermentacyjny”
- Wymagania: Tylko zgłoszenie!
- Komu zgłaszać: Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN).
- Forma prawna: Pisemna informacja na 14 dni przed pierwszym użyciem lub sprzedażą.
- Zezwolenie i rejestracja: Nie jest wymagana.
⚠️ Najważniejszy warunek specustawy
Korzystanie z uproszczeń dla pofermentu jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy biogazownia przetwarza substraty z listy określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2023 r. (Dz.U. poz. 2230). Zastosowanie jakiegokolwiek substratu spoza listy wyklucza poferment z definicji produktu pofermentacyjnego i przywraca ciężkie procedury odpadowe (zezwolenia R10).
💡 Dodatkowe korzyści:
- Szeroki zakres Uproszczenie pofermentu obejmuje wszystkie biogazownie rolnicze — w tym te, które nie spełniają pozostałych warunków specustawy.
- Produkt uboczny Substraty przyjmowane do biogazowni mogą być uznane za produkt uboczny (a nie odpad), jeśli powstaje w określonym miejscu i trafia bezpośrednio do wytwórcy. Wtedy nie stosuje się do nich przepisów o odpadach.
- Przychód ze sprzedaży Poferment to pełnoprawny nawóz organiczny, który przy hodowlach przemysłowych można z powodzeniem sprzedawać okolicznym rolnikom.
5. Lista substratów (Dz.U. 2023 poz. 2230)
Poniżej znajduje się pełna treść załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi określająca dozwolone substraty. Kliknij kategorię, aby rozwinąć listę.
1. Biomasa (odchody zwierzęce, słoma) +
- 1.1 Odchody zwierzęce (obornik, gnojowica)
- 1.2 Słoma
- 1.3 Inne, niebędące niebezpiecznymi, naturalne substancje z produkcji rolniczej lub leśnej (w tym z hodowli grzybów jadalnych oraz upraw hydroponicznych)
2. Inne substraty pochodzenia biologicznego (niezagrażające zdrowiu) +
- 2.1 Biomasa roślinna z utrzymania terenów zielonych — pozyskana bezpośrednio od producenta i przekazana wytwórcy biogazu; niebędąca odpadami komunalnymi.
- 2.2 Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego (rozp. UE 1069/2009), niebędące odpadami — materiał kategorii 2 oraz kategorii 3 (w tym serwatka i inne produkty z przetwórstwa mleka); pozyskane bezpośrednio od producenta.
- 2.3 Płynne lub stałe substancje organiczne powstające w procesie produkcji biogazu rolniczego — wyłącznie z substratów z tej listy.
2.4. Przedmioty/substancje spełniające warunki produktu ubocznego (art. 10) +
- 2.4.1 Wysłodki, wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne, wywary i destylaty, pozostałości z przetwórstwa (m.in. produkcji cukru, napojów alkoholowych i bezalkoholowych).
- 2.4.2 Osady i szlamy z mycia, oczyszczania, obierania, rozdrabniania lub oddzielania surowców z rolnictwa, ogrodnictwa, upraw hydroponicznych lub leśnictwa.
- 2.4.3 Biomasa z przygotowania/przetwórstwa żywności i używek (owoce, warzywa, zboża, oleje jadalne, kakao, kawa, herbata, tytoń, drożdże, melasa).
- 2.4.4 Surowce i produkty żywnościowe nienadające się do spożycia lub przetwórstwa.
- 2.4.5 Tłuszcze spożywcze z zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego (m.in. piekarniczego i cukrowniczego) nieprzydatne do wykorzystania.
2.5. Odpady — pozyskane bezpośrednio (Tabela Kodów Odpadów) +
Odpady rolnictwa, ogrodnictwa, rybołówstwa, przetwórstwa żywności dopuszczone do produkcji biogazu:
| Kod | Nazwa odpadu / kategoria |
|---|---|
| 02 01 01 | Osady z mycia i czyszczenia |
| 02 01 03 | Odpadowa masa roślinna |
| 02 01 06 | Odchody zwierzęce |
| 02 02 01 | Odpady z mycia i przygotowywania surowców |
| 02 02 02 | Odpadowa tkanka zwierzęca |
| 02 02 03 | Surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa |
| 02 02 82 | Odpady z produkcji mączki rybnej inne niż wymienione w 02 02 80 |
| 02 03 01 | Szlamy z mycia, oczyszczania, obierania, odwirowywania i oddzielania surowców |
| 02 03 03 | Odpady poekstrakcyjne |
| 02 03 04 | Surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa |
| 02 03 80 | Wytłoki, osady i inne odpady z przetwórstwa produktów roślinnych (z wył. 02 03 81) |
| 02 03 81 | Odpady z produkcji pasz roślinnych |
| 02 03 82 | Odpady tytoniowe |
| 02 04 01 | Osady z oczyszczania i mycia buraków |
| 02 04 80 | Wysłodki |
| 02 05 01 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia oraz przetwarzania |
| 02 05 80 | Odpadowa serwatka |
| 02 06 01 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia i przetwórstwa |
| 02 06 80 | Nieprzydatne do wykorzystania tłuszcze spożywcze |
| 02 07 01 | Odpady z mycia, oczyszczania i mechanicznego rozdrabniania surowców |
| 02 07 02 | Odpady z destylacji spirytualiów |
| 02 07 04 | Surowce i produkty nieprzydatne do spożycia i przetwórstwa |
| 02 07 80 | Wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne, wywary |
* Uwaga: większość substratów z grup 2.2, 2.4 i 2.5 musi być pozyskana bezpośrednio od ich wytwórcy i przekazana wprost do biogazowni — to warunek konieczny.
6. Akty prawne i podstawy
- ▪ Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (ustawa OZE) — definicje mikroinstalacji, mikroinstalacji biogazu rolniczego, małej instalacji; działalność wytwórcza w rolnictwie i regulowana (art. 2, 19, 23).
- ▪ Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych (specustawa biogazowa) — definicja biogazowni rolniczej, podmiot uprawniony, warunki przedmiotowe (art. 4 ust. 1).
- ▪ Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane — zgłoszenie dla mikroinstalacji (art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. e), pozwolenie na budowę, art. 54 ust. 1.
- ▪ Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku… (ustawa ooś) — decyzja środowiskowa (art. 71 ust. 2, art. 75).
- ▪ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko — próg 0,5 MW.
- ▪ Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu — produkt pofermentacyjny (art. 2 ust. 1 pkt 10b, art. 3 ust. 1 pkt 4).
- ▪ Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2023 r. w sprawie szczegółowej listy substratów... (Dz.U. poz. 2230).
- ▪ Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne — przyłączenie do sieci (art. 7 ust. 8d).
Odpowiedzi na najczęstsze pytania
Kompletny przewodnik po biogazowniach rolniczych. Przeszukaj naszą bazę 100 pytań przygotowaną przez ekspertów.
Nie znaleziono pasujących pytań
Spróbuj użyć innego słowa kluczowego lub zadaj pytanie naszym doradcom poprzez formularz poniżej.
Porozmawiajmy o Twojej biogazowni
Masz pytania dotyczące warunków przyłączeniowych, finansowania lub chcesz zlecić bezpłatny audyt surowcowy w swoim gospodarstwie? Wypełnij formularz — nasz specjalista oddzwoni w ciągu 24 godzin.
-
📞
Dział doradztwa technicznego: +48 602 607 609
-
✉️
Wyślij zapytanie mailowe: kontakt@biotechfarm.pl
-
📍
Adres siedziby: Biotech Farm Sp. z o.o.
ul. Katowicka 44, 42-263 Wrzosowa